Met de komst van de nieuwe rapportagestandaarden en wetgeving op het gebied van duurzaamheidsrapportage, zijn steeds meer bedrijven op zoek naar manieren om afval en hulpbronnengebruik te meten en circulaire economie maatstaven en standaarden te implementeren in hun rapportage en strategie. Echter, bedrijven staan voor uitdagingen in de implementatie van meeteenheden door een gebrek aan data en kennis. Deze blog gaat hierop verder in en is gebaseed op een artikel van Circle Economy.
De EU Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is nu al relevant voor het mkb omdat het de regels moderniseert en versterkt met betrekking tot de sociale en milieugerelateerde informatie die bedrijven moeten rapporteren. Een breder scala aan grote bedrijven, waaronder mkb-bedrijven die genoteerd zijn, zullen nu verplicht zijn om te rapporteren over duurzaamheid. Dit betreft ongeveer 50.000 bedrijven in totaal. De nieuwe regels zorgen ervoor dat investeerders en andere belanghebbenden toegang hebben tot de informatie die ze nodig hebben om investeringsrisico's te beoordelen die voortvloeien uit klimaatverandering en andere duurzaamheidskwesties. Deze richtlijnen zullen in de nabije toekomst op een steeds groter deel van het mkb van toepassing zijn. Via wetgeving, of omdat partners het simpelweg eisen om voor samenwerking open te staan.
Waarom Meten We?
De huidige lineaire economie is slechts 8,6% circulair. Het materiaalgebruik en de CO2-uitstoot blijven stijgen. Het is dus duidelijk dat we nog steeds de verkeerde kant op gaan. Bedrijven moeten de snelheid van de Industriële Revolutie evenaren in hun verschuiving van een lineaire naar een circulaire economie. Hiervoor zullen bedrijven metingen en meeteenheden nodig hebben die anders zijn dan die we ontwikkelden voor de lineaire economie.
De Zes Stappen naar Circulariteit
Stap 1: Bepaal de Behoeften
De eerste stap is te bepalen waarom je bedrijf in de eerste plaats metrieken nodig heeft. Dit kan variëren afhankelijk van de innovatie- of ontwikkelfase waarin je bedrijf zich bevindt. Circle Economy heeft de meeteenheden opgedeeld in drie hoofdcategorieën om aan verschillende behoeften te voldoen:
Headline-indicatoren: Deze indicatoren worden gebruikt om het algemene doel of de visie van een bedrijf vast te stellen. In de context van circulariteit zou dit kunnen gaan over het vaststellen van het streefpercentage van de circulariteit van het bedrijf. Ze bieden een overkoepelend beeld van hoe circulair een bedrijf is of streeft te zijn. Dit kunnen zaken zijn als het percentage gerecyclede materialen dat wordt gebruikt in de productie, of het percentage van de producten van het bedrijf dat aan het einde van de levensduur wordt gerecycled of hergebruikt.
Prestatie-indicatoren: Deze indicatoren beschrijven de specifieke rol van partners en leveranciers bij het veranderen van de waardeketen om deze circulairder te maken. Ze kunnen bijvoorbeeld meten hoeveel afval er wordt gegenereerd in specifieke stadia van het productieproces, of het percentage gerecyclede materialen dat door bepaalde leveranciers wordt aangeleverd.
Proces-indicatoren: Deze indicatoren meten hoe bestaande processen kunnen bijdragen aan het verbeteren van de circulariteit. Dit kan betrekking hebben op processen binnen het bedrijf, zoals productie- en bedrijfsprocessen, maar ook op bredere processen zoals toeleveringsketens en productlevenscycli. Ze kunnen bijvoorbeeld meten hoe efficiënt verschillende processen zijn in termen van materiaalgebruik of afvalproductie, of hoe veranderingen in deze processen kunnen leiden tot verbeteringen in circulariteit.
Impact-indicatoren: Deze indicatoren beschrijven de impact die het bedrijf creëert op het milieu en de samenleving. Dit kan variëren van het meten van de hoeveelheid broeikasgassen die door het bedrijf worden uitgestoten, tot het kwantificeren van de bijdrage van het bedrijf aan de lokale economie of het welzijn van de gemeenschap. In de context van circulariteit kunnen impactindicatoren ook meten hoe het bedrijf bijdraagt aan bredere doelen zoals het verminderen van afval, het behouden van hulpbronnen of het veranderen van consumentengedrag richting duurzamer en circulairder gedrag.
Stap 2: Selecteer de Oplossing
De keuze voor de juiste circulariteits-meeteenheid kan een uitdaging zijn, aangezien het aantal maatstaven in de afgelopen jaren is toegenomen. Elk heeft zijn sterke punten en zwakke punten en het is belangrijk om de juiste metriek te selecteren om aan uw behoeften te voldoen.
Hieronder volgen enkele voorbeelden van maatstaven die gebruikt kunnen worden:
The Circularity Gap Metric: Deze maatstaf is ontworpen om de schade te benadrukken die de lineaire economie veroorzaakt, met alleen oppervlakkige details over de onderliggende dynamiek. Het is de enige wetenschappelijk onderbouwde metriek, maar het heeft specifieke uitdagingen met betrekking tot de beschikbaarheid van gegevens, de lage mate van volwassenheid en de specifieke expertise die nodig is om het toe te passen. De Circularity Gap Metric kan een nuttig instrument zijn voor het blootleggen van de algemene tekortkomingen van het huidige economische systeem, maar is wellicht minder toepasbaar voor specifieke bedrijven of industrieën vanwege de genoemde uitdagingen.
CTI V2.0 (Circular Transition Indicators versie 2.0): Dit is een zelfbeoordelingskader waar bedrijven zelf mee aan de slag kunnen gaan. Het staat bekend als pragmatisch en relatief gebruiksvriendelijk, vanwege het feit dat het mede is ontwikkeld met de input van veel bedrijfsvertegenwoordigers. Een deel van de waardeketen wordt echter uitgesloten van het kader (het zogenaamde "gate-to-gate"-principe), omdat het geen rekening houdt met stroomopwaartse en stroomafwaartse activiteiten. Dit kan betekenen dat bedrijven die het CTI V2.0 kader gebruiken, mogelijk belangrijke aspecten van hun impact op circulariteit over het hoofd zien die buiten hun directe controle liggen.
GRI 306: Het Global Reporting Initiative (GRI) biedt normen voor duurzaamheidsrapportage over een reeks economische, milieugerelateerde en sociale effecten. GRI heeft zijn afvalrapportagenorm 306 bijgewerkt om principes van de circulaire economie op te nemen. Als onderdeel van een veel breder kader voor duurzaamheidsrapportage is de voornaamste focus ervan het rapporteren van de voortgang aan belanghebbenden: subnorm 306 is inderdaad gericht op het rapporteren over afvalproductie in de gehele waardeketen. Verwacht wordt dat deze norm in de komende jaren aan tractie zal winnen, maar momenteel is er nog niet veel adoptie van deze norm.
Stap 3: Verzamel Gegevens
Bedrijven hebben vaak een tekort aan gegevens over materiaalstromen. Het vergaren van deze gegevens kan een uitdaging zijn, maar er zijn al enkele oplossingen beschikbaar, zoals openbare gegevens, gedeelde gegevens, open data of blockchain.
Stap 4: Bereken en Analyseer
Nadat alle benodigde gegevens zijn verzameld, moeten deze worden verwerkt volgens het gekozen kader. Een van de belangrijkste uitdagingen in dit stadium is de volwassenheid van de maatstaf en de expertise die nodig is om deze toe te passen.
Stap 5: Vertaal naar Actie
Met behulp van de maatstaven kunt u de verkregen informatie omzetten in concrete strategieën. Bij Circle Economy gebruiken we metrieken voor Systeemmapping, Visioning en Opportunity Analysis. Hieronder worden deze methodes kort toegelicht:
Systeemmapping: Systeemmapping is een techniek die wordt gebruikt om de verschillende elementen van een systeem en hun onderlinge verbanden te begrijpen. Het is een krachtig hulpmiddel om te begrijpen hoe complexe systemen werken, zoals een economie of specifieke industrieën binnen een economie. Bij het nastreven van een circulaire economie kan systeemmapping helpen om te identificeren waar waardevolle hulpbronnen worden verspild, waar inefficiënties in het systeem aanwezig zijn, en hoe processen kunnen worden aangepast om de circulaire economie te bevorderen.
Visioning: Visioning verwijst naar het proces van het creëren van een gedetailleerd beeld van een gewenste toekomst. Dit kan een effectief hulpmiddel zijn voor organisaties en beleidsmakers die de overgang naar een circulaire economie willen stimuleren, omdat het een helder en inspirerend doel biedt om naar te streven. Visioning kan helpen bij het mobiliseren van steun, het stimuleren van innovatie en het begeleiden van besluitvorming op weg naar een circulaire economie.
Opportunity Analysis: Opportunity Analysis of kansenanalyse is een proces dat wordt gebruikt om nieuwe mogelijkheden voor groei en verbetering te identificeren. In de context van een circulaire economie kan dit betrekking hebben op het identificeren van mogelijkheden voor hergebruik, recycling of andere vormen van waardebehoud, het verkennen van nieuwe businessmodellen die circulaire principes ondersteunen, of het bepalen van gebieden waar regelgevende of beleidsveranderingen de transitie naar een circulaire economie kunnen bevorderen. Opportunity Analysis kan een belangrijke rol spelen bij het aanwijzen van de meest veelbelovende paden naar een circulaire economie.
Stap 6: Evalueer en Monitor
Ten slotte is het essentieel om van meten naar monitoren over te gaan, om voortdurend te leren en de voortgang te evalueren en het proces te overzien.